แท้งซ้ำ (Recurrent Pregnancy Loss)

แท้งกี่ครั้งจึงเรียกว่า "แท้งซ้ำ"

แนวทางปัจจุบันของ ESHRE และ ASRM ให้นิยามภาวะแท้งซ้ำ (recurrent pregnancy loss) ว่าคือการแท้งตั้งแต่ 2 ครั้งขึ้นไป — ไม่ต้องรอให้แท้งครั้งที่สามจึงจะตรวจได้ ภาวะนี้พบในคู่ที่พยายามมีบุตรประมาณ 1–2%

อะไรทำให้แท้งซ้ำ

• โครโมโซมตัวอ่อนผิดปกติ — สาเหตุที่พบบ่อยที่สุด โดยเฉพาะเมื่ออายุฝ่ายหญิงมากขึ้น การแท้งส่วนใหญ่เกิดจากโครโมโซมผิดปกติแบบสุ่ม
• ความผิดปกติของมดลูก — ผนังกั้นโพรงมดลูก (septum) โพรงมดลูกวิรูปรูปตัว T ติ่งเนื้อ พังผืด หรือเนื้องอกใต้เยื่อบุ งานวิจัยที่ผมตีพิมพ์พบโพรงมดลูกวิรูปในผู้มีบุตรยากถึง ~27% จากการตรวจ 3D-TVUS ซึ่ง 2 มิติทั่วไปมักมองข้าม
• กลุ่มอาการแอนติฟอสโฟลิพิด (APS) — สาเหตุด้านการแข็งตัวของเลือดที่รักษาได้และสำคัญที่สุด วินิจฉัยด้วยการตรวจแอนติบอดีจำเพาะซ้ำห่างกัน 12 สัปดาห์
• โรคต่อมไร้ท่อ — ไทรอยด์ที่ควบคุมไม่ดี โปรแลกตินสูง เบาหวานที่คุมไม่ได้
• โครโมโซมพ่อแม่ผิดปกติแบบสมดุล — balanced translocation ในฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง (พบเป็นส่วนน้อย) ตรวจได้ด้วยการทำคาริโอไทป์

ตรวจอะไรบ้าง — และอะไรไม่จำเป็นต้องตรวจ

ภาวะแท้งซ้ำเป็นสาขาที่มีการตรวจที่ไม่มีหลักฐานรองรับมากที่สุดสาขาหนึ่ง การตรวจตามหลักฐานประกอบด้วย:

1. อัลตราซาวด์ 3 มิติทางช่องคลอด

   การตรวจอันดับแรกสำหรับรูปร่างโพรงมดลูก แยกผนังกั้นและโพรงรูปตัว T ออกจากโพรงปกติได้อย่างแม่นยำ 3D-TVUS ทำงานอย่างไร

2. ตรวจแอนติบอดีแอนติฟอสโฟลิพิด

   Lupus anticoagulant, anticardiolipin และ anti-β2-glycoprotein I — ต้องผิดปกติ 2 ครั้งห่างกัน 12 สัปดาห์จึงวินิจฉัย

3. ไทรอยด์และโปรแลกติน

   การเจาะเลือดง่าย ๆ เพื่อหาสาเหตุด้านต่อมไร้ท่อที่รักษาได้

4. คาริโอไทป์ของคู่สมรส

   พิจารณาตรวจทั้งสองฝ่าย โดยเฉพาะเมื่อแท้งตั้งแต่อายุครรภ์น้อยหรือมีประวัติครอบครัว

5. ส่องกล้องโพรงมดลูกเมื่อมีข้อบ่งชี้

   ยืนยันและรักษาความผิดปกติในโพรงมดลูกได้ในคราวเดียว — ตัดผนังกั้น หรือผ่าตัดแก้ไขมดลูกวิรูป (hysteroscopic metroplasty) ผ่านการส่องกล้องแบบ no-touch

การตรวจ thrombophilia ทางพันธุกรรมแบบเหวี่ยงแห การตรวจเซลล์ NK หรือแผงตรวจภูมิคุ้มกันราคาแพง ไม่มีหลักฐานรองรับและไม่อยู่ในแนวทางมาตรฐาน — เราบอกตรง ๆ แทนที่จะขายการตรวจเหล่านั้น

การรักษาตามสาเหตุ

• APS: แอสไพรินขนาดต่ำร่วมกับเฮพารินระหว่างตั้งครรภ์ — หนึ่งในการรักษาที่มีหลักฐานดีที่สุดในสาขานี้
• ผนังกั้นหรือโพรงมดลูกวิรูป: ผ่าตัดแก้ไขผ่านกล้องแบบผู้ป่วยนอก
• ไทรอยด์หรือโปรแลกตินผิดปกติ: รักษาด้วยยาก่อนตั้งครรภ์ครั้งถัดไป
• โครโมโซมพ่อแม่ผิดปกติ: ให้คำปรึกษาทางพันธุศาสตร์ และพิจารณาทำเด็กหลอดแก้วร่วมกับตรวจ PGTในบางคู่
• ไม่พบสาเหตุ (ราวครึ่งหนึ่งของคู่): การดูแลแบบประคับประคองอย่างเป็นระบบในครรภ์ถัดไป — อัลตราซาวด์เร็ว เข้าถึงแพทย์ง่าย พบแพทย์คนเดิมตลอด — ซึ่งข้อมูลเชิงสังเกตพบว่าสัมพันธ์กับผลลัพธ์ที่ดีขึ้นจริง

นัดหมายปรึกษาแพทย์ ปรึกษาออนไลน์

คำถามที่พบบ่อย

เกี่ยวกับผู้เขียน

นพ.พัฒน์ศมา วิจินศาสตร์วิจัย, MD, MClinEmbryol, EFOG-EBCOG, EFRM-ESHRE/EBCOG, FACOG แพทย์เฉพาะทางเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ (อนุมัติบัตรเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์) อดีตหัวหน้าหน่วยเด็กหลอดแก้ว Vajira IVF มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช และผู้ก่อตั้ง LIFE by Dr. Pat กรุงเทพฯ มีผลงานวิจัยตีพิมพ์ด้านมดลูกวิรูป (T-shaped uterus) และภาวะมีบุตรยากจากมดลูก

รู้จักหมอพัฒน์ →