ตัวย่อของหมอมีบุตรยาก

ตัวย่อทางการแพทย์หรือที่เรียกภาษาอังกฤษว่า medical acronym นั้นมีมากมายเต็มไปหมดนะครับ เพราะว่าถ้าเรียกเต็ม ๆ คนไข้อาจจะเกิดภาวะแทรกซ้อนจากโรคหรือตายไปซะก่อนเพราะว่าคำยาวมาก อ้อ นอกจากนี้ทุกคนรู้ไหมครับว่าคำที่ยาวที่สุดในภาษาอังกฤษก็เป็นศัพท์ทางการแพทย์เนี่ยแหละ คือคำว่า pneumonoultramicroscopicsilicovolcanoconiosis มีตัวอักษรทั้งหมด 45 ตัว (เป็นโรคปอดชนิดหนึ่งเกิดจากการสูดเอาสาร silica เข้าทางลมหายใจมากเกินไป ทำให้ไปสะสมที่ปอดเกิดโรคขึ้น) ยิ่งใครก้าวขาเข้ามาสู่วงการมีบุตรยากแล้วหละก็มีตัวย่อเพียบเลยครับ แต่จะปลอบใจนิดนึงว่าคำย่อที่เราใช้กันปัจจุบันนี้นับว่าเหลือรอดมาน้อยลงไปมากแล้วนะครับ แผนกมีบุตรยากนี่เป็นเจ้าพ่อคำย่อเลยแหละ

บทความนี้หมอรวบรวมเอาคำย่อของการรักษาเกี่ยวกับมีบุตรยากมารวมไว้ด้วยกัน ดูแล้วสนุกหรือเวียนหัว comment บอกหมอนิดนึง

IUI

Intrauterine Insemination

การฉีดเชื้อผสมเทียมเข้าในโพรงมดลูก

ICI

Intracervical Insemination

การฉีดเชื้อผสมเทียมที่บริเวณปากมดลูก

IVF

In-vitro Fertilization

การปฏิสนธิภายนอกร่างกาย หรือเด็กหลอดแก้ว

ICSI

Intracytoplasmic Sperm Injection

การปฏิสนธิภายนอกร่างกายโดยใช้เข็มขนาดเล็กดูดอสุจิฉีดเข้าไปที่ส่วนไซโตพลาสมของเซลล์ไข่

IMSI

Intracytoplasmic Morphologically Selected Sperm Injection

เป็นเทคนิคย่อยของ ICSI โดยการเลือกอสุจิภายใต้กำลังขยายของกล้องจุลทรรศน์ที่สูงกว่า ICSI มาก เพื่อให้เห็นลักษณะที่ผิดปกติเล็ก ๆ ของตัวอสุจิ

PICSI

Physiological Intracytoplasmic Sperm Injection

เป็นอีกเทคนิคย่อยของ ICSI โดยอาศัยการช่วยคัดตัวอสุจิจาก hyaluronic acid โดยอสุจิที่ปกติจะเกาะอยู่กับบริเวณที่มี hyaluronic acid สูง ถ้าอสุจิตัวไหนไม่เกาะเราก็ไม่เลือกเพราะมีโอกาสที่จะผิดปกติสูง

MSOME

Motile Sperm Organelle Morphology Examination

เป็นเกณฑ์การประเมินคุณภาพอสุจิโดยใช้การตรวจภายใต้กล้องจุลทรรศน์กำลังขยายสูง เป็นเกณฑ์ที่ใช้เลือกอสุจิในการปฏิสนธิด้วยเทคนิค IMSI อีกด้วย

SUZI

Subzonal Insemination

เทคนิคปฏิสนธิภายนอกร่างกายที่เป็นพี่ของ ICSI หลักการเดียวกันคือการเลือกอสุจิที่ดูดีภายใต้กล้องจุลทรรศน์กำลังขยายสูง แต่ SUZI จะเป็นการฉีดตัวอสุจิที่ช่องนอกเซลล์ไข่ที่เรียกว่า perivitelline space แทนที่จะฉีดเข้าไปในเซลล์ไข่แบบ ICSI (ตามตำนานเล่าว่า ICSI เกิดจากการที่นักวิทย์จะทำ SUZI แล้วเข็มพลาดทะลุเข้าไปในเซลล์ไข่ ปรากฏว่าปฏิสนธิดีกว่า จนทำให้ SUZI สูญพันธุ์)

GIFT

Gamete Intrafallopian Transfer

คือการปฏิสนธิในร่างกายแต่อาศัยการเก็บเซลล์ไข่กับอสุจิออกมานอกร่างกายแล้วให้อยู่ด้วยกันเหมือน Conventional IVF แต่ไม่รอให้เป็นตัวอ่อนก่อนจะย้ายกลับเข้าไป ผ่านทางการผ่าตัดผ่านกล้องใส่เข้าไปทางท่อนำไข่ ปัจจุบันไม่มีที่ใช้แล้ว

ZIFT

Zygote Intrafallopian Transfer

เป็นการปฏิสนธินอกร่างกายโดยเลี้ยงนอกร่างกายเพียงข้ามคืน แล้วย้ายตัวอ่อนระยะ 2PN ที่ได้กลับเข้าคนไข้ผ่านการผ่าตัดผ่านกล้อง และใส่ตัวอ่อนเข้าไปทางท่อนำไข่

IVC

Intravaginal Culture

เป็นเทคโนโลยีการเลี้ยงตัวอ่อนภายนอกร่างกายโดยมีอุปกรณ์ที่ใส่ตัวอ่อนและน้ำยาเลี้ยง และเอาอุปกรณ์นี้ใส่ไว้ในช่องคลอดของคนไข้ ให้ดูแลกันเอง

PESA

Percutaneous Epididymal Sperm Aspiration

เป็นเทคนิคการเจาะเอาตัวอสุจิออกมาจากท่อลำเลียงอสุจิส่วน epididymis (ท่อส่วนที่เป็นแหล่งอนุบาลตัวอสุจิ) ทำในคนไข้ที่ไม่มีตัวอสุจิออกมาด้วยแต่อัณฑะยังมีการสร้างตัวอสุจิอยู่

TESE

Testicular Sperm Extraction

เป็นเทคนิคการผ่าตัดจุลศัลยกรรม (microsurgery) เพื่อเอาท่อที่สร้างตัวอสุจิ (seminiferous tubules) ออกมาเพื่อไปแยกเอาตัวอสุจิออกเพื่อไปใช้ปฏิสนธิกับไข่โดยวิธี ICSI

ROSI

Round Spermatid Injection

เป็นการปฏิสนธินอกร่างกายที่อาศัย micromanipulator เช่นเดียวกับ ICSI แต่อสุจิที่ฉีดเข้าไปเป็น round spermatid คือตัวอสุจิที่ยังเจริญไม่เต็มที่ ยังไม่มีหาง ใช้ในกรณีที่ฝ่ายชายไม่มีตัวอสุจิปกติที่จะเลือกมา ICSI ได้เลย

PGT

Preimplantation Genetic Testing

การตรวจทางพันธุกรรมในตัวอ่อนก่อนการย้ายกลับเข้าไปในโพรงมดลูก แบ่งได้เป็น:
PGT-A (Aneuploidy) — ตรวจจำนวนโครโมโซมของตัวอ่อน
PGT-M (Monogenic disorders) — ตรวจความผิดปกติของยีนใดยีนหนึ่ง เช่น Thalassemia
PGT-SR (Structural rearrangements) — ตรวจการวางตัวของโครโมโซมที่ผิดปกติ เช่น chromosome translocation