มดลูกผิดปกติแต่กำเนิด มีผลต่อการย้ายตัวอ่อนที่โครโมโซมปกติไหม?

งานวิจัยนี้ศึกษาอะไร

ตัวอ่อนระยะบลาสโตซิสต์ที่โครโมโซมปกติยังฝังตัวไม่สำเร็จหรือแท้งได้ ผู้วิจัยจาก Peking University Third Hospital จึงถามว่า หากตัดปัจจัยด้านโครโมโซมของตัวอ่อนออกไปแล้ว รูปร่างของมดลูกยังส่งผลต่อการตั้งครรภ์ "โดยอิสระ" หรือไม่

• รูปแบบ: การศึกษาแบบย้อนหลัง จับคู่กลุ่มเปรียบเทียบ (retrospective matched cohort)
• เริ่มจากรอบการรักษา IVF/ICSI 4,973 รอบ ที่ใช้การตรวจโครโมโซมตัวอ่อน (PGT-A)
• กลุ่มที่มีความผิดปกติของมดลูกแต่กำเนิด 163 ราย ยืนยันด้วยอัลตราซาวด์ 3 มิติ เทียบกับกลุ่มมดลูกปกติ 489 ราย จับคู่ 1:3 ตามอายุและดัชนีมวลกาย

ผลโดยรวม

แต่ละชนิดให้ผลไม่เท่ากัน

• มดลูกมีผนังกั้น (septate) 73 ราย: การตั้งครรภ์ทางคลินิก 21.9% เทียบกับ 47.0% การคลอดมีชีพ 8.2% เทียบกับ 35.6% และแท้งไตรมาสแรก 62.5% เทียบกับ 14.6%
• มดลูกโค้ง (arcuate) 65 ราย: การตั้งครรภ์ทางคลินิก 33.8% เทียบกับ 49.7% (P = 0.037) ส่วนการคลอดมีชีพ 21.5% เทียบกับ 33.8% ยังไม่ถึงระดับนัยสำคัญทางสถิติ (P = 0.088)
• มดลูกข้างเดียว (unicornuate) 21 ราย และมดลูกสองอัน (didelphys) 4 ราย: ผลใกล้เคียงกลุ่มเปรียบเทียบ แต่จำนวนน้อยเกินกว่าจะสรุปได้

ผลนี้หมายความว่าอย่างไรสำหรับการวางแผนรักษา

• ควรรู้ชนิดก่อนวางแผน เพราะแต่ละชนิดมีผลไม่เท่ากัน และไม่ใช่ทุกชนิดที่ต้องผ่าตัด
• อัลตราซาวด์ 3 มิติทางช่องคลอด (3D-TVUS) ช่วยดูรูปร่างโพรงมดลูกและแยกชนิดได้ในห้องตรวจ ผู้วิจัยเสนอให้ใช้เป็นเครื่องมือคัดกรองหลัก แทนการส่องกล้องโพรงมดลูกในทุกราย (อ่านเรื่อง 3D-TVUS)
• การส่องกล้องโพรงมดลูก (hysteroscopy) ควรพิจารณาแบบมุ่งเป้า เช่น เมื่อสงสัยโพรงมดลูกผิดรูป มีประวัติแท้งซ้ำ หรือย้ายตัวอ่อนแล้วไม่ฝังตัวหลายครั้ง
• ความผิดปกติแต่กำเนิดอีกแบบที่พบในผู้มีบุตรยากคือ มดลูกวิรูป (T-shaped / dysmorphic uterus)

ข้อจำกัดของงานวิจัย

• เป็นการศึกษาย้อนหลังจากศูนย์เดียว บอกความสัมพันธ์ ไม่ใช่เหตุและผล
• บางชนิดมีผู้ป่วยน้อยมาก ใช้ได้เพียงตั้งสมมติฐาน
• ตัวเลขเป็นค่าเฉลี่ยของกลุ่มในงานวิจัย ไม่ใช่การพยากรณ์ผลของแต่ละคน ผลการรักษาแตกต่างกันไปตามอายุและปัจจัยทางการแพทย์ของแต่ละบุคคล

คลิปสรุปงานวิจัย

คำถามที่พบบ่อย

ตัวอ่อนตรวจโครโมโซมปกติแล้ว ทำไมยังไม่ติด?

การฝังตัวขึ้นกับทั้งตัวอ่อนและโพรงมดลูก งานวิจัยนี้ชี้ว่ารูปร่างของมดลูกเป็นปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลได้แม้ตัวอ่อนโครโมโซมปกติ ปัจจัยอื่น เช่น เยื่อบุโพรงมดลูก ฮอร์โมน และปัจจัยทั่วไปของร่างกาย ก็ต้องประเมินร่วมด้วย

มดลูกผิดปกติแต่กำเนิดทุกชนิดต้องผ่าตัดไหม?

ไม่ใช่ทุกชนิด งานวิจัยนี้พบผลกระทบชัดที่สุดในกลุ่มมดลูกมีผนังกั้น ขณะที่บางชนิดมีข้อมูลน้อยเกินกว่าจะสรุป การตัดสินใจขึ้นกับชนิด ความรุนแรง และประวัติของแต่ละคน

ตรวจรูปร่างมดลูกด้วยวิธีใด?

อัลตราซาวด์ 3 มิติทางช่องคลอด (3D-TVUS) ทำในห้องตรวจ ไม่ต้องดมยาสลบ และช่วยแยกชนิดของความผิดปกติได้ การส่องกล้องโพรงมดลูกใช้เมื่อมีข้อบ่งชี้

ใครควรตรวจรูปร่างโพรงมดลูกก่อนย้ายตัวอ่อน?

ผู้ที่สงสัยว่าโพรงมดลูกผิดรูป มีประวัติแท้งซ้ำ หรือย้ายตัวอ่อนคุณภาพดีแล้วไม่ฝังตัวหลายครั้ง ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางเพื่อพิจารณาเป็นรายบุคคล

อ้างอิง

New insight of congenital uterine anomalies on pregnancy outcomes: a retrospective study based on PGT-A. Reproductive BioMedicine Online. 2026. PubMed 42669221

อ่านต่อ: ทำเด็กหลอดแก้วไม่สำเร็จ ทำอย่างไรต่อ · แท้งซ้ำ

* เนื้อหานี้เพื่อเผยแพร่ความรู้ทั่วไป การวินิจฉัยและรักษาต้องอยู่ในการดูแลของแพทย์ ผลการรักษาแตกต่างกันไปตามอายุและปัจจัยทางการแพทย์ของแต่ละบุคคล